Anatomia hienizmu. Dlaczego po tragedii w Krakowie znów wybraliśmy plemienną wojnę?
Krew na krakowskim bruku jeszcze nie zdążyła zastygnąć. Rodziny ofiar dopiero odbierały telefony, które na zawsze łamią życie, a ratownicy medyczni wciąż próbowali zmyć z rąk ślady walki o ludzkie oddechy. Tymczasem w polskim internecie – i w przestrzeni publicznej – ruszyła już inna, doskonale naoliwiona machina.
Machina oskarżeń. Licytacja na winnych. Taniec na grobach.
Zamiast ciszy, która powinna być naturalnym, ludzkim odruchem w obliczu niewyobrażalnego dramatu, dostaliśmy festiwal politycznego oportunizmu i społecznej bezduszności. W ciągu niespełna kilkunastu minut od pierwszych doniesień o strzałach w Krakowie, komentariat zdążył już wydać wyroki. Każdy znalazł swojego winnego — pod warunkiem, że pasował on do z góry przyjętej narracji.
Plemiona polują na narrację
Obserwowanie reakcji społecznej po takich wydarzeniach przypomina oglądanie padlinożerców walczących o najlepszy kąsek. Dla jednych winna jest natychmiast „druga strona sceny politycznej”, bo przecież „ich retoryka doprowadziła do zbrodni”. Dla innych winne są służby, przepisy, system edukacji, upadek wartości albo zbyt liberalne (bądź zbyt restrykcyjne) prawo.
Zanim policja zdążyła zabezpieczyć dowody i podać tożsamość sprawcy, w sieci trwał już zażarty wyścig: kto szybciej przypisze mordercy odpowiednią łatkę?
Czy to „nasz”, czy „ich”?
Czy chodził do kościoła, czy na marsze równości?
Czy głosował na partię X, czy partię Y?
Nikt nie czekał na fakty. Fakty są niewygodne, bo wymagają wstrzemięźliwości, a algorytmy mediów społecznościowych nie płacą za powściągliwość. Płacą za wściekłość. Zbrodnia została natychmiast zinstrumentalizowana jako amunicja w odwiecznej, jałowej wojnie plemiennej.
Zanik elementarnej przyzwoitości
Co stało się z naszą zdolnością do współczucia? Kiedy empatię zastąpił instynkt stadnego ataku?
Tragedia przestała być powodem do żałoby i solidarności — stała się kolejną „szansą” na wbicie szpilki ideologicznemu wrogowi. Jeśli ofiara lub sprawca pasują do Twojego politycznego manifestu, krzyczysz najgłośniej. Jeśli nie pasują — milczysz albo szukasz winy w kimkolwiek innym, byle tylko nie naruszyć swojego wygodnego czarno-białego obrazu świata.
To nie jest troska o bezpieczeństwo. To nie jest walka o sprawiedliwość ani próba wyciągnięcia wniosków na przyszłość. To zwykłe, podszyte cynizmem żerowanie na cudzym cierpieniu.
O czym naprawdę zapominamy?
Oskarżając wszystkich naokoło — sędziów, polityków, sąsiadów, lekarzy — zdejmujemy z siebie odpowiedzialność za stan debaty publicznej. Udajemy, że przemoc rodzi się w próżni, jednocześnie codziennie podlewając ją nienawiścią w komentarzach, pogardą dla myślących inaczej i dehumanizacją oponentów.
Krakowska tragedia powinna nas zatrzymać. Powinna postawić trudne pytania: o kondycję psychiczną społeczeństwa, o samotność jednostki, o skuteczność systemów wsparcia, o to, dlaczego nikt nie zauważył sygnałów ostrzegawczych.
Zamiast tego wybraliśmy najprostszą, najbardziej tchórzliwą drogę: wojnę o to, „czyja krew na czyich rękach”. Jeśli jedyną rzeczą, jaką potrafimy zrobić w obliczu śmierci niewinnych ludzi, jest rzucenie się sobie do gardeł, to zło już wygrało. Nie tylko na ulicy w Krakowie, ale w każdym z nas.
